Πώς οι χριστουγεννιάτικες κάλτσες συνδέονται με τον Άγιο Νικόλαο και όχι τον Αϊ Βασίλη
Οι χριστουγεννιάτικες κάλτσες δεν λείπουν από τον χριστουγεννιάτικο στολισμό. Η παράδοση να κρέμονται, συνήθως στο τζάκι ή δίπλα στο κρεβάτι και να γεμίζουν με γλυκά ή παιχνίδια υπάρχει εδώ και αιώνες.
Στη δυτική κουλτούρα υπάρχει η πεποίθηση, ότι αν ένα παιδί δεν ήταν καλό τη χρονιά που πέρασε, θα βρει στη χριστουγεννιάτικη κάλτσα μόνο ένα κομμάτι κάρβουνο. Κάποιοι τοποθετούν τη χριστουγεννιάτικη κάλτσα στο πόδι του κρεβατιού, ώστε ο Άγιος Βασίλης να τη γεμίσει ενώ κοιμούνται.
Το έθιμο φαίνεται να προέρχεται από τη ζωή του Αγίου Νικολάου.
Πώς συνδέoνται τα Χριστούγεννα με τον Άγιο Νικόλαο;
Το 1821 κυκλοφόρησε στην Αμερική το πρώτο βιβλίο με λιθογραφίες, με τίτλο “Ο φίλος των παιδιών”, το οποίο περιλάμβανε μια ιστορία για τον Άγιο Νικόλαο. Θεωρείται η πρώτη αναφορά στην ιδέα ότι ο Άγιος επισκέπτεται τα παιδιά την παραμονή των Χριστουγέννων. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1823, το ποίημα “Η νύχτα πριν τα Χριστούγεννα” καθιέρωσε αυτή την εικόνα, παρουσιάζοντας τον Άγιο Νικόλαο να περιφέρεται στον κόσμο και να μοιράζει δώρα.
Όσον αφορά την εμφάνιση με το κόκκινο κοστούμι, πολλοί πιστεύουν λανθασμένα ότι η μορφή δημιουργήθηκε από την Coca-Cola. Στην πραγματικότητα, η εικόνα του Άγιου Βασίλη με τα κόκκινα ρούχα είχε ήδη εμφανιστεί πριν από τον εικονογράφο Τόμας Νεστ το 1869.Φυσικά οι διαφημίσεις της Coca-Cola το 1931, συνέβαλαν καθοριστικά και μαζικά στη διάδοση της εμφάνισης.
Το έθιμο της χριστουγεννιάτικης κάλτσας
Υπάρχουν αρκετοί θρύλοι που εξηγούν την προέλευση της χριστουγεννιάτικης κάλτσας. Σύμφωνα με την κύρια εκδοχή, ο Άγιος Νικόλαος βρέθηκε κάποτε σε ένα φτωχό σπίτι και έμαθε ότι ο πατέρας σκόπευε να πουλήσει τις τρεις κόρες του, για να τις σώσει από την πείνα. Ο Άγιος ήθελε να βοηθήσει, αλλά γνώριζε ότι ο πατέρας δεν θα δεχόταν ελεημοσύνη. Για αυτό, αποφάσισε να δράσει κρυφά.
Το βράδυ, αφού σκοτείνιασε, πέταξε τρία σακουλάκια με χρυσό μέσα από ένα ανοιχτό παράθυρο. Το ένα από αυτά προσγειώθηκε σε μια κάλτσα. Το επόμενο πρωί, όταν τα κορίτσια και ο πατέρας τους ξύπνησαν, βρήκαν τα σακουλάκι. Έτσι, οι κόρες σώθηκαν.
Σε κάποιες παραλλαγές της ιστορίας, τα τρία σακουλάκια με χρυσό έπεσαν απευθείας στις κάλτσες, οι οποίες είχαν κρεμαστεί δίπλα στο τζάκι για να στεγνώσουν.
Άλλες εκδοχές αναφέρουν ότι τα χρυσά αντικείμενα ήταν μπάλες. Aυτή η παραλλαγή εξηγεί, γιατί τρεις χρυσές μπάλες, αποτελούν σύμβολο του Αγίου Νικολάου και χρησιμοποιούνται επίσης ως σύμβολο των ενεχυροδανειστών.
Στην Ευρώπη, αρχικά, τα παιδιά χρησιμοποιούσαν τις καθημερινές τους κάλτσες, για τα δώρα των Χριστουγέννων. Αργότερα δημιουργήθηκαν ειδικές χριστουγεννιάτικες κάλτσες, μεγαλύτερες σε μέγεθος. Στην αρχή, χρησιμοποιούνταν κυρίως την Ημέρα του Αγίου Νικολάου, ενώ τον 19ο αιώνα καθιερώθηκε και η χρήση τους την παραμονή των Χριστουγέννων.
Υπάρχει επίσης, μια μη επιβεβαιωμένη θεωρία, ότι η παράδοση προέρχεται από τον γερμανικό ή σκανδιναβικό θεό Όντιν.
Σύμφωνα με αυτή, τα παιδιά τοποθετούσαν μπότες με καρότα, άχυρο ή ζάχαρη κοντά στο τζάκι για το ιπτάμενο άλογό του, τον Σλάιπνιρ, και ο Όντιν ανταπέδιδε με δώρα ή γλυκά. Η θεωρία είναι αμφισβητήσιμη, καθώς δεν υπάρχουν στοιχεία για τη συγχώνευση του Αγίου Νικολάου με τον Όντιν. Ωστόσο πολλές ιστορίες χάνονται στο πέρασμα των αιώνων, καθώς οι άνθρωποι μετανάστευαν ή μετακινούνταν για άλλους λόγους. Οι πολιτισμοί αλληλοεπηρεάζονταν σταδιακά, πολλές φορές χωρίς κάποιος να καταγράφει το πώς και το γιατί. Άλλωστε ένα ωραίο έθιμο πάντα βρίσκει τρόπο να “τρυπώσει” στην κοινωνία.
